MEK Fondlarının mühafizə bölməsi və Nadir kitab fondunun rəhbəri, Əməkdar mədəniyyət işçisi Xuraman İsmayılova: "Ölkəşünaslığa dair maraqlı materiallar"
  

       Füsunkar Qafqaz təkcə əsrarəngiz təbiəti, əlverişli iqlimi, zəngin sərvətləri ilə deyil, həm də şanlı-şöhrətli tarixi ilə də dünyaca məşhurdur. Qafqaz tarixi dünya tarixinin mühüm qollarından biridir və bu tarixin qızıl səhifələri dünyanın məşhur alimlərinin diqqət mərkəzindədir. Zaman-zaman Qafqaza səyahət edən səyyahlar, coğrafiyaşünas alimlər, şair və yazıçılar bu diyara öz heyranlıqlarını məftunluqla bildirmişlər. Məşhur fransız yazıçısı A.Düma, rus şairi M.Y.Lermontov və b.  Qafqazı vəsf edərək ölməz əsərlər yaratmışlar. Tarix boyu Qafqazda yaşayan yüzlərlə müxtəlif xalqların nümayəndələri dünya tarixinə öz töhfələrini vermişlər. Bu tarixi hadisələr ictimai-siyasi, tarixi, ədəbi-bədii əsərlərdə öz əksini tapmışdır. Yaranan hər bir əsər tarixin bir zərrəsidir. Bu zərrələri toplamaq, qorumaq və gələcək nəslə çatdırmaq isə kitabxanaların və kitabxanaçıların müqəddəs borcudur.

         AMEA MEK-in Nadir kitab fondunda Qafqaz tarixinə dair bir sıra qiymətli nəşrlər mühafizə olunmaqdadır. Bu nəşrlər həm Qafqaz tarixini araşdıran və həm də Azərbaycan tarixi ilə maraqlanan oxucular üçün əhəmiyyətli mənbədir. Belə nəşrlərdən bir neçəsini nəzərinizə çatdırmaq istəyirik:

1. И.И.Шопен, Новые заметки на древние истории Кавказа и его обитателей. СПб, 1866. 

2. В.Величко, Полное собрание публицистических сочинений. Т.1. СПб, 1904.

3.  С.Анисимов, Кавказ. СПб, 1906.

4.  А.Л. Гизетти, Сборник сведений о потерях Кавказских войск во время Кавказско-горской, персидских, турецких и в Закавказском крае, 1801-1885 гг. Тифлис, 1901.

5.  В.Желиховская, Кавказ и Закавказье. М., 1913.

6.  И.В. Захарьин, Кавказ и его герои. В 2 кн. СПб, 1902.

7. «Армянский вопрос» на Кавказе: по материалам российских архивов: в 3-х т. Т.1.1724-1904. СПб, 2011.

8. «Армянский вопрос» на Кавказе: по материалам российских архивов: в 3-х т. Т.2.1905-1906. СПб, 2011.

9.  «Армянский вопрос» на Кавказе: по материалам российских архивов: в 3-х т. Т.3.1906-1914. СПб, 2011.

10. П.Бутков, Материалы для новой истории Кавказа с 1722 по 1803 года. СПб, 1869.

11. Т. Джафаров, Древняя Русь и тюрки в летописях, воинских и исторических повестях. Баку, 2002.

12.  А. Дюма, Кавказ. Тбилиси, 1988.

13. П.И. Ковалевский, Завоевания Кавказа Россией. Ист. очерк. СПб, 1911.

14. М.А.Полиевктов, Экономические и политические разводки Московского государство XVII в. на Кавказе. Тифлис, 1932.

15. Служивый (Дубенский Д.Н.). Очерки покорения Кавказа. С рисунками и картами. СПб, 1901.

16. В.В Дегоев,. Большая игра на Кавказе: история и современность. М. 2001.

17. Н.Я.Динник, Каспийское побережье Кавказа и Закаспийская область. Тифлис, 1909.

18. С. Браневский, Новейшие географические и исторические известия о Кавказа.-ч.1. М. 1823.

19. В.Триа, В.  Кавказские социаль-демократы в персидской революции. Парис, 1910.

20. А.Берже, А. Краткий обзор горских племен на Кавказе. Тифлис, 1858.

21.  Хозяйственное описание Астраханской и Кавказском Губерний. СПб, 1809.

22. А.Л. Гизетти. Хроника кавказский войн. / Тифлис, 1896.

23.С. А. Шереметев, Кавказ. К.1. М., 1899.

24. А.В.Фон-Гребнер, Торговые дороги Закавказья. СПб, 1896.

25. А.Цуциев, Атлас этнополитической истории Кавказа (1774-2004). М. 2007.

26.  Г.Ф.Чурсин, Очерки по этнологии Кавказа. Тифлис, 1913.